Elektronika użytkowa – ogólna nazwa urządzeń elektronicznych takich jak telewizor, odtwarzacz DVD, magnetowid, sprzęt stereofoniczny, telefon komórkowy, zasilacz, ładowarka itp. Można więc mówić o sprzęcie elektronicznym domowego użytku.
Innym często spotykanym określeniem zbiorczym odnoszącym się do części tej grupy produktów jest sprzęt RTV – określenie obejmuje przede wszystkim odbiorniki radiowe (radioodbiorniki) i telewizyjne (telewizory).
Instalacja elektryczna – część sieci niskiego napięcia stanowiąca układ przewodów w budynku wraz ze sprzętem elektroinstalacyjnym, mający początek na zaciskach wyjściowych wewnętrznej linii zasilającej w złączu i koniec w gniazdkach wtyczkowych, wypustach oświetleniowych i zainstalowanych na stałe odbiornikach energii elektrycznej. Służy do dostarczania energii elektrycznej lub sygnałów elektrycznych do odbiorników.
Instalacja elektryczna niskonapięciowa jest zespołem urządzeń elektrycznych o skoordynowanych parametrach technicznych, napięciu znamionowym do 1000 V prądu zmiennego i 1500 V prądu stałego, przeznaczona do doprowadzania energii elektrycznej z sieci rozdzielczej do odbiorników.
Potocznie, instalacje elektryczną rozumie się często tylko jako ułożone na stałe przewody elektryczne.
Instalacja elektryczna w budynku mieszkalnym składa się z układu zasilania niskiego napięcia, obejmującego:
Instalacja taka obejmuje nie tylko przewody i kable elektroenergetyczne, urządzenia zabezpieczające i przyrządy łączeniowe, zabezpieczające, ochronne, sterujące i pomiarowe wraz z ich obudowami i konstrukcjami wsporczymi, lecz także rezerwowe źródła energii elektrycznej, takie jak baterie akumulatorowe, urządzenia bezprzerwowego zasilania (UPS) oraz zespoły prądotwórcze, wraz z instalacjami przynależnymi do tych urządzeń.
Instalacje elektryczne zasilające odbiorniki o umiarkowanym poborze mocy (nie przekraczającym zazwyczaj 100 kVA) są zasilane z sieci rozdzielczych niskiego napięcia.
Automatyka do bram wszelkiego rodzaju automatyczne siłowniki i akcesoria sterujące. Siłowniki mogą być przeznaczone do furtek, drzwi czy bram wjazdowych. Niektóre z nich są samoblokujące się inne niesamoblokujące się. Zazwyczaj automatyka jest przeznaczona dla bram, furtek lub drzwi do określonej wagi.
Występują też elementy wspomagające: sterowanie radiowe, akcesoria zabezpieczające i akcesoria sterujące.
System zasilania awaryjnego to urządzenia służące do ochrony wybranych odbiorników przed zakłóceniami zasilania z sieci energetycznej, których skutkiem mogłoby być zakłócenie lub przerwanie ich pracy.
Najczęstszą funkcją układów zasilania awaryjnego jest zapewnienie zasilania odbiorników podczas zaniku napięcia w podstawowym źródle zasilania. Obecnie układy te pełnią również inne funkcje związane z kondycjonowaniem energii.
Rezerwowaniu zasilania podlegają z reguły odbiorniki o kluczowym znaczeniu dla danego procesu (np. aparatura medyczna, systemy IT, napędy elektryczne w fabrykach). Zadaniem systemów zasilania awaryjnego jest zagwarantowanie bezpieczeństwa ludziom, mieniu i danym.
Klimatyzacja – proces wymiany powietrza w pomieszczeniu, mający na celu utrzymywanie zadanych warunków klimatycznych, czyli odpowiedniego zakresu temperatur i wilgotności powietrza, zapewniających dogodne warunki do pracy i funkcjonowania człowieka (warunki komfortu) lub optymalne warunki dla określonego procesu przemysłowego (np. w przemyśle elektronicznym).
Domofon (również bramofon) – urządzenie elektroniczne służące do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali, zazwyczaj pomiędzy zewnętrzną kasetą bramową, a montowaną wewnątrz słuchawką unifonu.
Najczęściej wykorzystywane w domach, mieszkaniach i innych budynkach do identyfikacji interesantów i do zdalnego otwierania drzwi. Czasami połączony z kamerą i wyświetlaczem – nazywany wtedy wideodomofonem.
Domofony występują w dwóch systemach:
Domofon stosowany jest zarówno w domach jednorodzinnych (zwany wtedy często bramofonem), jak i w blokach wielorodzinnych, oraz budynkach publicznych i przemysłowych. Domofony wykonywane są w wersji analogowej i cyfrowej.
Domofon analogowy
Domofon analogowy jest najprostszą wersją urządzenia. Kaseta na bramie posiada wizytówki i przyciski indywidualne dla każdego lokalu w budynku. Instalacja takiego domofonu składa się z w różnych modelach z 4 do 6 żył. Kaseta bramowa posiada mikrofon i głośnik, a unifony w lokalach wykonane są postaci wiszącej słuchawki telefonicznej. Poszczególne żyły w instalacji kablowej łączą: mikrofon w kasecie bramowej ze słuchawkami w unifonach, mikrofony w unifonach z głośnikiem w kasecie bramowej, kolejna żyła wysyła sygnał dzwonka z przycisku na kasecie do wybranego unifonu. Kolejne dwie żyły wykorzystane były w najstarszych wersjach do włączania elektrozaczepu bramy prądem przemiennym 12 V (takie modele potrzebowały 6 żył w instalacji). W nowszych wersjach załączanie elektrozaczepu zostało zrealizowane poprzez zwieranie przyciskiem w unifonie żyły mikrofonu z żyłą masy systemu, co powodowało uruchamianie przekaźnika, lub triaka sterującego elektrozaczep bramy. Takie systemy posiadają 4 żyły w instalacji systemu.
Domofon cyfrowy
Domofony cyfrowe to nowocześniejsze wersje urządzeń oparte na technice mikroprocesorowej. Posiadają kasety bramowe z cyfrową klawiaturą za pomocą której wybierany jest numer lokalu, lub wprowadzany np. kod powodujący odblokowanie bramy. Kasety posiadają także wyświetlacz cyfrowy na którym pokazuje się numer wybranego lokalu, a także mogą być dodatkowe informację jak np: nazwisko mieszkańca/nazwa lokalu. Wyświetlacz służy także do obsługi serwisowej i programowania systemu. Domofony cyfrowe posiadają bardzo prostą instalację składającą się tylko z dwóch żył biegnących kolejno do każdego unifonu zamontowanego w instalacji. Dużą zaletą tego typu urządzeń jest kaseta z cyfrową klawiaturą, co jest szczególnie istotne przy dużej ilości lokali (unikamy konieczności montowania dużych kaset z dużą ilością wizytówek i przycisków). Dodatkowe zalety to prosta instalacja (na przewodzie dwużyłowym), oraz dodatkowe funkcje jakie uzyskują użytkownicy, między innymi możliwość odblokowania zamka przy pomocy indywidualnego kodu z kasety bramowej.
Domofony cyfrowe są szczególnie przydatne w dużych instalacjach na zamkniętych osiedlach mieszkaniowych.
Wideodomofon jest odmianą domofonu wyposażoną w kamerę zamontowaną w kasecie bramowej, oraz unifonami z wbudowanymi monitorami. Użytkownicy mają możliwość dodatkowo obserwacji osoby, z którą prowadzą rozmowę za pomocą monitora. Monitory najnowszych generacji wykonane są już jako małe kolorowe wyświetlacze LCD.
Wiele modeli domofonów posiada dodatkowe funkcje, takie jak:
Telewizja przemysłowa (CCTV, od ang. closed-circuit television – dosł. telewizja o zamkniętym obwodzie) – system przekazywania obrazu (rzadziej w połączeniu z dźwiękiem) z określonych pomieszczeń w zamkniętym systemie odbiorczym (telewizja kablowa) służący do nadzoru oraz zwiększeniu bezpieczeństwa pomieszczeń lub przestrzeni, w obrębie których zostały zainstalowane kamery.
Różne rodzaje kamer CCTV.
Podgląd z kamer zwykle jest udostępniony wyłącznie na stanowiskach ochrony w celu monitorowania potencjalnie niebezpiecznych zachowań. Dziś pojęcie telewizji przemysłowej zostaje powoli wypierane przez „monitoring video”, co jest właściwie anglicyzmem, lecz skuteczniej opisuje zakres i dziedzinę przedmiotu, o którym mówi. Telewizja przemysłowa obecna jest m.in. w takich obiektach jak centra handlowe, hipermarkety, kasyna gry, ulice miast, place itp.
Składniki telewizji przemysłowej:
System kontroli dostępu (ang. access control) - skrót ACC, nazywane również systemem kontroli przejścia lub sterowania dostępem, ze względu na swoje funkcje ochrony podczas funkcjonowania obiektu bez konieczności angażowania systemu alarmowego lub innych technik zabezpieczeń elektronicznych. Kontrolę dostępu można określić jako system, który ma za zadanie ograniczenie i uporządkowanie ruchu osób (lub pojazdów) na danym terenie lub w obiekcie w oparciu o odpowiednio skonfigurowaną bazę danych oraz archiwizację zdarzeń z tym związanych.
System kontroli dostępu jest to zespół wzajemnie powiązanych urządzeń elektronicznych oraz mechanicznych, których działanie ma na celu ograniczenie użytkownikom (całkowite lub określonym czasie) dostępu do sektorów (stref) tego systemu. Identyfikowanie użytkowników przez system kontroli dostępu zależny jest od zastosowanego typu urządzenia identyfikującego. Mogą to być:
System na podstawie danych zebranych podczas konfiguracji decyduje o tym, czy w danej chwili użytkownik ma prawo dostępu do sektora i uruchamia procedury mające na celu zezwolić lub zabronić przedostanie się użytkownika na strefę.
Elementami zaporowymi uniemożliwiającymi przedostanie się użytkownika na inne strefy obiektu będącego nadzorowanym przez system kontroli dostępu mogą być:
Cechy systemu kontroli dostępu:
W systemach alarmu włamania najczęściej wykorzystuje się pasywne czujniki podczerwieni reagujące na ruch (PIR) i czujniki magnetyczne (kontaktrony) umieszczane na oknach, drzwiach, bramach garażowych (wzbudzenie czujnika powoduje alarm). System przeważnie uzbrajany/rozbrajany jest przez wpisanie na klawiaturze specjalnego kodu ustalonego przez użytkownika.
Systemy alarmowe nie są skomplikowane w obsłudze, a zwiększają bezpieczeństwo obiektu (firma, magazyn, dom, garaż itp.).
Często dodatkowym elementem do systemu alarmu włamania jest system anty-napadowy, zrealizowany w formie pilota lub ukrytego przycisku alarmowego. Klawiatury kodowe posiadają funkcję wybierania kodu "pod przymusem", która powoduje uruchomienie systemu alarmu napadu - cichy alarm, wezwanie ochrony.
W skład systemów alarmowych najczęściej wchodzą:
Detektory ruchu
Istnieją trzy główne typy czujników reagujące na występowanie ruchu w "polu widzenia" urządzenia:
Detektory działalności i inne detektory wtargnięcia
Czujniki mające na celu wykrywanie działalności w jakimś pomieszczeniu lub na jakimś obiekcie, ich szczególnym przypadkiem jest opisana wcześniej czujka stłuczenia szyby i opisane tam problemy dotyczące fałszywych alarmów dotyczą także tych czujników. Wyróżnić można dwa typy:
W specyficznych systemach zabezpieczeń (np. banki) spotkać można także inne rodzaje czujników - np. czujniki reagujące na zmianę ciśnienia w zamkniętym pomieszczeniu związaną z jego otwarciem, czujniki sejsmiczne reagujące na wybuch, czujniki dostępu do zamków montowane na zamkach sejfów, czujniki światłowodowe rozwieszane na ogrodzeniach reagujące reflektometrycznie na próbę pokonania ogrodzenia itp.
Detektory pożaru (inne równoważne nazwy: czujki wykrywacze pożaru, ostrzegacze pożarowe)
Detektory gazów
Są to najczęściej czujniki półprzewodnikowe, reagujące na podwyższone stężenia określonego rodzaju gazu, np. metanu (będącego głównym składnikiem gazu ziemnego), LPG, czadu czy gazów usypiających lub zabijających.